Z informacji UOKiK wynika, że CNH Industrial Polska – producent i dystrybutor marek New Holland, Case IH i Steyr – wraz z 7 dilerami stworzyli system sprzedaży oparty na terytorialnym podziale rynku. Rolnicy zainteresowani zakupem maszyn byli pytani o lokalizację gospodarstwa, a jeśli znajdowała się poza obszarem przypisanym konkretnemu dilerowi, odsyłano ich do innego sprzedawcy lub przedstawiano im ofertę droższą od tej dostępnej lokalnie. Mechanizm ten eliminował naturalną konkurencję cenową pomiędzy dilerami, uniemożliwiając rolnikom uzyskanie niższej ceny przy porównaniu ofert.
W materiałach dowodowych znalazły się liczne e-maile wskazujące, że praktyka była świadoma i systemowa. W jednym z nich CNH ostrzegało dilerów, że: – zgodnie z ustaleniami sprzedaż poza teren bez konsultacji z tamtejszym dilerem może się skończyć (i skończy się) niezbyt miłymi konsekwencjami. W innym komunikacie jeden z uczestników porozumienia pisał, że: – Co do terytorializmu – również mam takie zdanie. Każdy klient powinien być odesłany do lokalnego dilera. Z kolei w uzgodnieniach cenowych pojawiały się prośby o wystawianie ofert powyżej określonego poziomu, np.: – W najbliższych dniach będzie się kontaktował z Państwem w sprawie weryfikacji ceny, nasz klient […]. Rozmawiamy z nim na temat zakupu kombajnu […] Bardzo proszę o podanie ceny powyżej 700 000,00 netto. Z góry dziękuję za pomoc.
Rola CNH Industrial Polska
Według UOKiK, CNH Industrial Polska pełniło funkcję lidera całego porozumienia. Spółka była pośrednikiem w wymianie informacji o klientach, ingerowała w negocjacje oraz instruowała dilerów, kiedy należy wycofać się z rozmów handlowych. W jednym z ujawnionych e-maili producent prosił dystrybutora: – Proszę o sprawdzenie czy któryś z Waszych handlowców podpisał umowę z poniższym klientem. Jeśli tak, proszę o wycofanie się z umowy.
Z komunikatu UOKiK CNH stosowało także system zachęt i ograniczeń dotyczących rabatów - korzystne warunki handlowe otrzymywali tylko ci dilerzy, którzy sprzedawali maszyny rolnikom z przydzielonych im terenów. Zamówienia „spoza obszaru” były obłożone wyższą marżą, co miało zniechęcać do konkurowania o klientów sąsiadujących regionów. Jak wskazano w jednym z e-maili: – Gdy klient zwróci się do sąsiedniego dealera otrzyma on ofertę o podwyższonej marży tak, aby nie psuć rynku.
Aktywność dilerów
Dilerzy nie tylko stosowali się do wytycznych producenta, ale według UOKiK także sami pilnowali przestrzegania zasad zmowy. W korespondencji między nimi pojawiały się informacje o klientach „z cudzego” terenu, a także prośby o nieskładanie ofert lub wycofanie się z prowadzonych rozmów. – W ubiegłym tygodniu był u nas w biurze klient z waszego terenu pytał o ciągnik sadowniczy na wstępie zapytałem z jakich stron jest, po informacji że z waszego terenu odesłałem go do was.
Według UOKiK skala i trwałość porozumienia - ponad 11 lat - sprawiły, że w praktyce rywalizacja między sprzedawcami marek New Holland, Case IH i Steyr została niemal całkowicie wyeliminowana. Rolnicy nie mieli realnej możliwości uzyskania konkurencyjnych ofert, co podkreślał prezes UOKiK Tomasz Chróstny: – To tym bardziej niedopuszczalne, jeśli weźmiemy pod uwagę, jak dużym ciężarem finansowym dla rolników jest zakup nowego ciągnika lub kombajnu”.
Wysokość kar i dalsze działania UOKiK
Łączna wartość nałożonych sankcji finansowych wyniosła 339 080 125 zł. Najwyższą karę otrzymało CNH Industrial Polska – 241,6 mln zł. Pozostali ukarani to Perkoz (23,78 mln zł), Rolserwis (13,36 mln zł), Raitech (24,39 mln zł), Pol-Agra (8,25 mln zł), Adler Agro (15,33 mln zł), Kisiel Agrotech (6,78 mln zł) oraz Kisiel (5,34 mln zł). Ukarano również dwie osoby zarządzające: Piotra Wiaka z CNH Industrial Polska i Jacka Grajewskiego z firmy Perkoz.
Decyzja nie jest prawomocna. Ukaranym przedsiębiorcom oraz osobom fizycznym przysługuje odwołanie do sądu. Jak podkreśla Prezes UOKiK Tomasz Chróstny, to kolejne postępowanie dotyczące rynku dystrybucji maszyn rolniczych: wcześniejsze decyzje dotyczyły sprzętu marki Claas, a nadal prowadzone są działania w odniesieniu do marek Valtra, Fendt i Massey Ferguson (wszystkie należące do koncernu AGCO).
