Jakie kary grożą za brak zgłoszenia azbestu w 2026 roku
Podstawą do nakładania kar jest Prawo ochrony środowiska. Brak złożenia informacji o wyrobach zawierających azbest lub brak oceny ich stanu technicznego może skutkować mandatem nałożonym przez burmistrza lub marszałka województwa w wysokości od 500 do 1 000 zł. Jeżeli sprawa trafi do sądu, grzywna może wzrosnąć nawet do 5 000 zł.
W praktyce sankcje finansowe to nie jedyne konsekwencje. Coraz więcej samorządów wprost wskazuje, że właściciel, który nie dopełni obowiązku zgłoszenia azbestu, traci możliwość ubiegania się o dofinansowanie na jego usunięcie. Oznacza to, że zaniedbanie formalności dziś może przełożyć się na znacznie wyższe koszty w przyszłości.
Samodzielne usuwanie azbestu – ryzyko do 20 000 zł grzywny
Szczególnie dotkliwe kary przewidziano za samodzielny demontaż wyrobów azbestowych. Właściciel, który zdecyduje się zdjąć eternit z dachu we własnym zakresie, naraża się na grzywnę od 1 000 do nawet 20 000 zł. Prawo jasno wskazuje, że usuwanie azbestu może być prowadzone wyłącznie przez wyspecjalizowane firmy posiadające odpowiednie uprawnienia i zaplecze techniczne.
Wysokie kary grożą również wykonawcom, którzy podczas prac naruszą wymagania formalne lub organizacyjne. Dodatkowo ustawodawca określił ostateczny termin likwidacji azbestu w Polsce – 31 grudnia 2032 r. Po tej dacie obecność wyrobów zawierających azbest na nieruchomości będzie traktowana jako naruszenie przepisów.
Czy samorządy faktycznie nakładają kary
Kontrole wykazały, że w poprzednich latach gminy rzadko sięgały po sankcje wobec mieszkańców, którzy nie składali informacji o azbeście. Jak wynika z ustaleń Najwyższa Izba Kontroli, w latach 2016–2021 żaden z kontrolowanych samorządów nie kierował takich spraw do organów uprawnionych do nakładania grzywien. Przyczyną było przekonanie o niskiej szkodliwości uchybień oraz nadzieja na uzupełnienie danych w kolejnych inwentaryzacjach.
Jednocześnie NIK wskazała, że tam, gdzie gminy prowadziły działania informacyjne i edukacyjne, mieszkańcy znacznie rzetelniej wywiązywali się z obowiązków, a samorządy te należą dziś do liderów w usuwaniu azbestu i mają realne szanse na dotrzymanie terminu 2032 r.
Wzory dokumentów – co warto pobrać i złożyć
Właściciele nieruchomości mogą korzystać z bezpłatnych formularzy opracowanych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Obejmują one wzór informacji o wyrobach zawierających azbest oraz arkusz oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania tych wyrobów. Dokumenty te są również dostępne w Bazie Azbestowej i stanowią podstawę do prawidłowego wywiązania się z obowiązków.
