Duży niepokój
Zgodnie z projektem budżetu, fundusze na I filar Wspólnej Polityki Rolnej – obejmujący m.in. dopłaty bezpośrednie – mają wzrosnąć z ok. 297,1 do ok. 300 mld euro. Planowane są także zmiany w strukturze płatności, w tym zwiększone wsparcie dla młodych rolników.
Nowy budżet przewiduje także przesunięcie znacznej części środków z II filara, przeznaczonego na rozwój obszarów wiejskich, do funduszy regionalnych, takich jak Polityka Spójności, ukierunkowanych na wsparcie regionów słabiej rozwiniętych, na przykład obszarów po byłych PGR-ach. W ramach Europejskiego Funduszu Konkurencyjności finansowane będą także inwestycje związane z sektorem rolnym oraz biogospodarką. Chodzi o kwotę ok. 90 mld euro. Ta propozycja budzi spore kontrowersje.
Poza tym zdaniem ekspertów i rolników z całej UE budżet Wspólnej Polityki Rolnej powinien być znacznie wyższy. Ostrzegają oni, że obecny poziom finansowania może stanowić zagrożenie dla rozwoju rolnictwa, zwłaszcza w przypadku mniejszych gospodarstw. Wśród powodów tych obaw najczęściej wymienia się rosnące wymagania środowiskowe, inflację, dalsze otwarcie rynku na produkty z Ameryki Południowej i Ukrainy.
Podział pieniędzy – zwłaszcza tych lokowanych dotychczas w II filarze WPR – ma być realizowany na poziomie krajowym, z możliwością wsparcia z budżetu państwa.
Projekt budżetu trafi teraz do negocjacji w Parlamencie Europejskim i między państwami UE. Polska apeluje o utrzymanie silnej WPR gwarantującej bezpieczeństwo żywnościowe i wsparcie dla małych oraz średnich gospodarstw. Obawy budzi też planowany wzrost wydatków na obronność i badania kosmiczne kosztem rolnictwa.
Co na to Polska?
Nasz kraj pozostanie jednym z największych beneficjentów netto unijnego budżetu. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformowało, że przeanalizowało pierwszą część dokumentacji i rozpoczęło prace nad szczegółowymi rekomendacjami.
Resort podkreśla, że bezpieczeństwo żywnościowe – za które w głównej mierze odpowiadają rolnicy – to jeden z filarów bezpieczeństwa państwa. Dlatego zapowiedziano dalsze działania na rzecz wypracowania skutecznych mechanizmów podziału pieniędzy – zarówno unijnych, jak i krajowych – przeznaczonych na ten cel.
Wśród priorytetów MRiRW wymienia także konkurencyjność i dochodowość rolnictwa. Zaznacza, że są to zarówno kontynuowane działania z okresu polskiego przewodnictwa w Radzie UE, jak i elementy nowej strategii wzmacniania zdolności obronnych kraju.
Najbliższe miesiące mają być czasem intensywnych uzgodnień – zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym. Ministerstwo przygotowuje szczegółowy harmonogram konsultacji z udziałem organizacji rolniczych oraz przedstawicieli sektora rolno-spożywczego.
