W Polsce roczne zużycie kruszyw szacuje się na ponad 200 mln ton, podczas gdy odtwarzalność złóż nie przekracza 100 mln ton. Najwięcej kruszyw zużywa przemysł budowlany, w tym inwestycje publiczne (ok. 65% popytu). Roczna produkcja odpadów budowlanych wynosi ponad 20 mln ton, z czego około 5 mln ton betonu trafia na wysypiska. To pokazuje duży potencjał recyklingu odpadów budowlanych do produkcji betonu.
Czy rynek potrzebuje kruszyw z odzysku?
Pojawia się pytanie, czy w Polsce brakuje kruszyw naturalnych. Odpowiedź jest prosta: nie. Myśl o recyklingu kruszyw wynika z potrzeby optymalizacji procesów. Przepisy unijne coraz mocniej naciskają na ograniczenie produkcji odpadów, a kopalnie kruszyw często znajdują się daleko od placów budowy, co zwiększa koszty transportu i emisję CO₂. Dodatkowo nie wszystkie złoża są dostępne w obrocie rynkowym.
Popyt tworzy podaż
Rozwój rynku kruszyw z odzysku zależy od inwestorów i wykonawców. Jak podkreśliła Małgorzata Konopska-Piechurska, technolog ds. betonu w TPO sp. z o.o. i Strabag sp. z o.o.:
– Potrzebujemy większej dostępności materiałów i informacji o stabilnej jakości produktów. Ważne są też realne zachęty finansowe. Gospodarka w Obiegu Zamkniętym to dla nas obowiązek i element strategii klimatycznej. Widzimy coraz większe znaczenie danych środowiskowych – ile materiału wraca do obiegu, musimy raportować. Współpracujemy z producentami betonu, by odpady z budów wracały jako pełnowartościowe wyroby. To wymaga koordynacji przy projektowaniu i rozbiórce, ale przynosi realne korzyści – ogranicza emisję, koszty transportu i wzmacnia wizerunek firmy. GOZ wpisuje się też w europejską taksonomię i politykę surowcową, a banki coraz częściej oceniają projekty przez pryzmat odpowiedzialności środowiskowej.
Gotowość producentów betonu
Producenci betonu deklarują, że technicznie są gotowi wytwarzać beton z kruszyw z odzysku o stabilnej jakości. Jak wyjaśnił Jakub Grubiak z Heidelberg Materials:
– Kluczem jest czystość materiału wsadowego, dlatego pierwszym wyzwaniem jest selektywna rozbiórka odpadów. Nowelizacja Ustawy o Odpadach z 2025 roku wymaga zbiórki w co najmniej sześciu grupach, co wpływa na koszty rozbiórki, logistyki i oczyszczania surowca. Aby wprowadzać kruszywo z recyklingu na rynek, trzeba spełniać kryteria certyfikacji zakładowej kontroli produkcji i normy określające dopuszczalne zastąpienie kruszywa naturalnego. Dzięki krajowemu uzupełnieniu PN-B-06265:2022-08/Az1:2025-08 można stosować kruszywa A+ (najwyższej jakości) nawet w 100% zamiast naturalnych.
Prelegenci zauważyli, że choć dostępność kruszyw porozbiórkowych jest wysoka, proces uzyskania pozwolenia na ich ponowne wykorzystanie jest trudniejszy niż wydobycie kruszywa naturalnego, co stanowi dodatkowe wyzwanie.
